บรรพบุรุษเดิม (เล่าขานเรื่องบ้านคำชะอี โดยณรงค์ อุปัญญ์)

ผู้ไทยเราเคยมีประวัติเล่าขานถึงความยิ่งใหญ่ตั้งแต่สมัย "อาณาจักรน่านเจ้า" เรื่อยลงมาถึง "สิบสองเจ้าไทย" หรือ "สิบสองจุไทย" ที่จะกล่าวต่อไปนี้จะกล่าวเฉพาะเกี่ยวกับบรรพบุรุษของผู้ไทยชาวบ้านคำชะอีพอสังเขปเท่านั้น

บรรพบุรุษของชาวบ้านคำชะอี ตำบลคำชะอี อำเภอคำชะอี จังหวัดมุกดาหาร เป็นชนเผ่าผู้ไทยดำ เท่าที่ผู้รู้ค้นพบได้บันทึกไว้ว่าเดิมผู้ไทยเผ่านี้มีนิวาสถานอยู่ที่ เมืองแถน หรือ เมืองแถง หรือ เมืองนาน้อยอ้อยหนู หรือ เมืองน้ำน้อยอ้อยหนู) เมืองนี้ในปัจจุบันคือ เมืองเดียนเบียนฟูในประเทศเวียดนาม

ที่เรียกว่า ผู้ไทยดำ นั้น ไม่ใช่ว่าผู้ไทยเผ่านี้มีผิวสีดำ เพราะผิวผู้ไทยนั้นออกจะดำแดง ถึงขาวแดง แต่เรียกตามสีของเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายที่ผู้ไทยเผ่านี้ชอบใช้สีดำ เพราะในสมัยนั้นชนเผ่านี้ได้รู้จักกรรมวิธีสกัดสีจากพืชชนิดหนึ่ง เมื่อสกัดออกมาแล้วจะได้สีเป็นสีคราม ต่อมาพืชชนิดนี้จึงเรียกว่า "ต้นคราม" กรรมวิธีที่สกัดเอาสีจากต้นครามนี้มีขบวนการที่ซับซ้อนพอสมควร ซึ่งนับเป็นภูมิปัญญาอันสูงส่งของบรรพบุรุษสมัยนั้น ที่ยังไม่รู้จักคำว่า "เทคโนโลจี" เลย เมื่อนำผ้า(ที่ผลิตด้วยมือและมีขบวนการที่ซับซ้อนเช่นกัน) มาย้อมกับสีที่สกัดได้นี้เสร็จแล้วจะได้ผ้าสีดำคราม ซึ่งในความรู้สึกของผู้ไทยเผ่านี้ว่าเป็นสีที่สวยงามมาก จึงนิยมนำผ้าสีดำครามนี้มาตัดเย็บ(ด้วยมือ) เป็นเสื้อ กางเกง ผ้าถุง หรือแม้กระทั่งเครื่องนุ่งห่มอื่นๆ เสื้อผ้าสีดำครามนี้จะเป็นที่นิยมใส่เป็นประจำไม่ว่าจะไปทำงาน (ทำนา ทำไร่ ทำสวน) หรือไปงานบุญประเพณี หรืองานพิธีต่างๆ การแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีดำนี้จึงเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของผู้ไทยเผ่านี้ จึงได้รับขนานนามว่า "ผู้ไทยดำ"

ส่วนผู้ไทยอีกเผ่าหนึ่งอยู่ที่ "เมืองไล" ซึ่งเป็นเมืองคู่แฝดกับเมืองแอน เมืองนี้อยู่ตอนเหนือของเมืองแถนขึ้นไปใกล้กับดินแดนจีน คงจะย้อมผ้าสีครามได้เช่นเดียวกัน แต่เนื่องจากอยู่ใกล้จีน จึงมีรสนิยมไปทางจีน ซึ่งจีนนั้นชอบนุ่งขาวห่มขาว ผู้ไทยเมืองไลนี้จึงนุ่งชอบขาวพ่มขาวเหมือนชาวจีน เลยได้ขนานนามว่า "ผู้ไทยขาว"

อยู่มาเมืองแถนเกิดทุพภิกขภัย คือภัยจากธรรมชาติ ฟ้าฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล ข้าวยากหมากแพง เจ้าเมืองไม่สามารถแก้ปัญหาได้ หนำซ้ำเจ้าเมืองอาจไปข่มเหงรังแกชาวเมืองก็เป็นได้ ชาวเมืองแถนกลุ่มใหญ่กลุ่มหนึ่งจึงอพยพหนีลงมาอาศัยอยู่กับเจ้าอนุรุธราชเจ้าเมืองเวียงจันทน์

เจ้าเมืองเวียงจันท์จึงให้ผู้ไทยกลุ่มนี้ไปอยู่ที่ "เมืองวัง" และต่อมาได้ขยับขยายไปเป็นอีกหลายเมือง เช่น เมืองบก เมืองผาบัง เมืองอ่างคำ เมืองพิน เมืองนอง เมืองเซโปน เมืองคำอ้อ เมืองเชียงฮ่ม เมืองพาน เป็นต้น (เมืองเหล่านี้อยู่ในแขวงสะหวันนะเขต ประเทศลาว)

บรรพบุรุษของชาวบ้านคำชะอีเป็นชาวเมืองวัง